لانه‌های مصنوعی برای کاکادوهای کاکل‌زرد هنگ‌کنگ؛ پرندگانی که از نسل طوطی‌های خانگی رهاشده‌اند
کاکادوی کاکل‌زرد (Cacatua sulphurea) در فهرست سرخ IUCN «در معرض خطر انقراض بحرانی» است و در زیستگاه اصلی‌اش در شرق اندونزی و تیمور شرقی کمتر از ۲۰۰۰ قطعه از آن باقی مانده است. اما شهر هنگ‌کنگ میزبان حدود ۲۰۰ کاکادوی آزاد از همین گونه است؛ یعنی نزدیک به ده درصد جمعیت وحشی جهان. گمان می‌رود این جمعیت از نسل طوطی‌های خانگی‌ای باشد که فرار کرده یا رها شده‌اند، و نبود شکارچی طبیعی و حمایت قانونی سخت‌گیرانه باعث پایداری آن شده است.
مشکل اصلی این پرندگان کمبود جای لانه است. کاکادوها در حفره‌ی تنه‌ی درختان تخم‌گذاری می‌کنند و به برآورد آسترید اندرسون، زیست‌شناس دانشگاه هنگ‌کنگ، بیش از ۶۰ درصد حفره‌های طبیعی درختان شهر بر اثر طوفان‌ها و هرس‌های شهرداری از بین رفته است. پروژه‌ی HK Cockatoo Watch که او همراه با هری وونگ، متخصص درختان، اداره می‌کند، از مارس ۲۰۲۵ تاکنون ۱۵ لانه‌ی مصنوعی مجهز به دوربین داخلی در پارک‌ها و حیاط مدارس جزیره‌ی هنگ‌کنگ نصب کرده است.
تا امروز فقط چهار لانه از ۱۵ لانه توسط جفت‌های کاکادو اشغال شده است. به گفته‌ی پژوهشگران، این پرندگان در پذیرفتن لانه‌ی جدید محتاط‌اند و ممکن است یک فصل فقط آن را وارسی کنند و فصل بعد تخم بگذارند. وونگ همچنین احتمال می‌دهد بعضی جعبه‌ها در اقلیم گرم و مرطوب هنگ‌کنگ بیش از حد گرم باشند. در یک مورد، جوجه‌ای که در دریچه‌ی کولر یک آپارتمان پیدا شده بود در لانه‌ای مصنوعی نزدیک محل اولیه قرار داده شد؛ والدینش حدود هفت ساعت بعد آن را پیدا کردند و جوجه با موفقیت پرواز کرد. یک مطالعه‌ی ژنتیکی جداگانه‌ی همین تیم هم نشان داده که تنوع ژنتیکی کاکادوهای هنگ‌کنگ به‌طور غیرمنتظره‌ای بالاست و این جمعیت شاید روزی در احیای گونه در اندونزی نقش داشته باشد.
این ماجرا از دو جهت برای نگهدارندگان طوطی جالب است: از یک سو نشان می‌دهد پرندگان زینتی رهاشده چگونه می‌توانند در محیط شهری جمعیت پایدار تشکیل دهند، و از سوی دیگر یادآور نیاز ذاتی کاکادوها به فضای لانه‌مانند و جعبه‌ی لانه‌ی مناسب با تهویه و دمای کنترل‌شده در برنامه‌های تکثیر است.
منبع: Mongabay