لاک‌پشت‌های رهاشده، تهدیدی برای یک گونه‌ی در خطر؛ ردیابی مهاجمان با DNA محیطی در رود منینگ استرالیا
لاک‌پشت کلاه‌خودی رود منینگ (Myuchelys purvisi) با نوار زرد روشنی که از پوزه تا نوک دمش کشیده شده، فقط در چند رودخانه‌ی ساحلی ایالت نیوساوت‌ولز استرالیا زندگی می‌کند و در فهرست گونه‌های در خطر انقراض قرار دارد. تخریب زیستگاه، شکارچیان مهاجم و تجارت غیرقانونی حیوانات خانگی از قبل این گونه را زیر فشار گذاشته‌اند. حالا یک تهدید تازه هم اضافه شده است: لاک‌پشت رود مَکواری (Emydura macquarii). این گونه بومی استرالیاست اما به حوضه‌ی رود منینگ تعلق ندارد. نخستین بار در سال ۲۰۰۷ در این حوضه دیده شد و اکنون در ۹ شاخه‌ی فرعی آن ثبت شده است. پژوهشگران احتمال می‌دهند این لاک‌پشت‌ها را صاحبانشان در رودخانه رها کرده‌اند.
به نوشته‌ی نویسندگان مقاله، گونه‌ی واردشده از سه راه به لاک‌پشت منینگ آسیب می‌زند: رقابت بر سر غذا، احتمال انتقال بیماری‌هایی مانند «ویروس رود بلینجر»، و مهم‌تر از همه دورگه‌گیری. این دورگه‌گیری در رودهای بلینجر و کالانگ همین حالا اتفاق افتاده و نگرانی این است که نسل دورگه به‌تدریج جای جمعیت اصیل و در خطر را بگیرد.
برای پایش این وضعیت، تیم پژوهشی آزمایش‌های DNA محیطی (eDNA) اختصاصی برای هر دو گونه طراحی کرد. در این روش، ردپای ژنتیکی لاک‌پشت‌ها از نمونه‌ی آب رودخانه شناسایی می‌شود. در یک آزمایش میدانی سه‌روزه در پنج نقطه از رود منینگ، نتیجه‌ی نمونه‌برداری آب با غواصی سطحی سنتی کاملاً هم‌خوان بود. هر دو روش لاک‌پشت منینگ را در همه‌ی نقاط یافتند و در این نقاط اثری از گونه‌ی مهاجم دیده نشد. پژوهشگران امیدوارند این ابزار در کنار طرح‌های علم شهروندی، گسترش گونه‌های واردشده را زودتر و دقیق‌تر آشکار کند.
نکته برای نگهدارندگان: این ماجرا نشان می‌دهد رهاکردن لاک‌پشت خانگی در طبیعت، حتی اگر گونه‌اش «بومی کشور» باشد، می‌تواند با انتقال بیماری و آمیختگی ژنتیکی به جمعیت‌های وحشی آسیب جدی بزند. در ایران هم رهاسازی لاک‌پشت‌های گوش‌قرمز و گونه‌های دیگر در تالاب‌ها و رودخانه‌ها نگرانی مشابهی ایجاد کرده است. اگر دیگر نمی‌توانید از لاک‌پشتتان نگهداری کنید، آن را به نگهدارنده‌ی مطمئن یا مرکز نگهداری معتبر بسپارید، نه به طبیعت.
منبع: The Conversation