کشف رمز «دیدن با انگشتان» در وزغ سورینامی؛ نوک انگشتان این دوزیست، چشم دومش است
وزغ سورینامی (Pipa pipa)، دوزیستی صاف و پهن بومی حوضه‌ی آمازون با چشمانی بسیار ریز، سال‌ها معمای زیست‌شناسان بوده است: چگونه در آب‌های تیره و گل‌آلود، بدون تکیه بر بینایی، طعمه‌ی خود را شکار می‌کند؟ تیمی از پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا لس‌آنجلس (UCLA) به سرپرستی دانکن لایچ، استادیار زیست‌شناسی یکپارچه و فیزیولوژی، با ترکیب میکروسکوپ الکترونی روبشی، آزمایش‌های حساسیت لمسی، بررسی‌های الکتروفیزیولوژیک اعصاب بازو و فیلم‌برداری پرسرعت از رفتار شکار، پاسخ این پرسش را یافتند: خوشه‌های کوچک و نرمی که در نوک هر انگشت این وزغ قرار دارند و از قرن نوزدهم توسط طبیعت‌شناسان دیده شده بودند اما توضیح قانع‌کننده‌ای نداشتند، در واقع اندام‌های لامسه‌ای تخصصی‌اند.
بر اساس این پژوهش که در نشریه‌ی Journal of Comparative Physiology A منتشر شده، هر وزغ ۱۲۸ لوبول ریز در نوک انگشتانش دارد که تراکم برجستگی‌های حساس به لمس (پاپیلا) در آن‌ها تا چهار برابر پوست اطراف است. جالب اینکه این لوبول‌ها تنها ۸ درصد از سطح پوست اندام جلویی را تشکیل می‌دهند، اما ۶۰ درصد از الیاف عصبی حساس به لمس بازو را در خود جای داده‌اند؛ حساسیت لامسه در این نقاط با آستانه‌ی حساسیت نوک انگشت انسان قابل مقایسه است و به وزغ اجازه می‌دهد حتی در تاریکی کامل، حرکت آب ناشی از طعمه را در فاصله‌ای نزدیک به نیم سانتی‌متر تشخیص دهد. پژوهشگران همچنین دریافتند بخشی از مغز این جانور که پردازش سیگنال‌های نوک انگشت را بر عهده دارد (ناحیه‌ی تکتوم بینایی)، به‌طور نامتناسبی بزرگ شده — شبیه به فووآی چشم که ناحیه‌ای پرتراکم از گیرنده‌هاست.
این یافته نشان می‌دهد سامانه‌های حسیِ «بزرگ‌نمایی‌شده» که پیش‌تر عمدتاً در پستانداران شناخته می‌شدند، دست‌کم از ۳۵۰ میلیون سال پیش در دوزیستان نیز تکامل یافته‌اند و فرضیه‌ی رایج درباره‌ی انحصار این پیچیدگی حسی به پستانداران را به چالش می‌کشد. برای علاقه‌مندان به نگهداری دوزیستان، این پژوهش یادآوری خوبی است که بسیاری از گونه‌های آبزی مانند وزغ سورینامی، حتی با بینایی ضعیف، به کمک حواس دیگر به‌خوبی با محیط تراریومی خود تعامل می‌کنند و طراحی فضای نگهداری باید متناسب با این حواس ویژه باشد.
منبع: UCLA Newsroom