مارهای سمی بیشتر به چشم میآیند؛ بررسی بیش از ۴۵۰ گونه مار دربارهی رنگهای هشداردهنده

تیمی از دانشگاه گالوی در ایرلند، به سرپرستی امی دوکلو و دکتر کوین هیلی، در مطالعهای که در مجلهی Journal of Animal Ecology منتشر شده، رنگآمیزی بیش از ۴۵۰ گونه مار از سراسر جهان را بررسی کردهاند. نکتهی متفاوت این پژوهش آن است که رنگ مار بهتنهایی سنجیده نشد، بلکه با پسزمینهی زیستگاه طبیعی همان گونه مقایسه شد تا معلوم شود مار در محیط خودش چقدر «دیده میشود». دادهها از هزاران عکسی به دست آمد که کاربران پلتفرم علم شهروندی iNaturalist از مارها در طبیعت ثبت کرده بودند.
نتیجه این بود که مارهای سمی بهطور معناداری بیش از گونههای غیرسمی از محیط اطرافشان متمایز میشوند و رنگهای قرمز و زرد بیشترین سهم را در این تمایز داشتند. به گفتهی پژوهشگران، به نظر میرسد برخی مارهای سمی به جای پنهان شدن، خطرناک بودن خود را به شکارچیان «اعلام» میکنند؛ یعنی دیده شدن برایشان از استتار مهمتر بوده و این دو ویژگی احتمالاً در بعضی گونهها با هم تکامل یافتهاند.
البته این یک همبستگی است، نه قاعدهای همگانی: بسیاری از مارهای سمی رنگهای تیره و استتاری دارند و این مطالعه هم مستقیماً نشان نداده که شکارچیان از مارهای پررنگ دوری میکنند. برای نگهدارندگان و علاقهمندان ایرانی هم نتیجهی عملی روشن است: رنگ روشن یا تیره بهتنهایی معیار مطمئنی برای تشخیص سمی بودن یک مار نیست و شناسایی باید بر اساس گونه انجام شود؛ بهویژه که برخی مارهای بیخطرِ رایج در سرگرمی، مثل شاهمارها، خودشان طرحهای قرمز و زرد چشمگیری دارند.